جامعه مطلوب در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت
31 بازدید
نقش: نویسنده
سال نشر: 0
تعداد جلد : 1
وضعیت چاپ : چاپ نشده
نحوه تهیه : گروهی
زبان : فارسی
آرمان‌شهرها سرزمین‌های هستند که هیچگاه در واقعیت نمی‌گنجند. در بسیاری از آنها مفاهیم مشترکی مانند عدالت‌محوری، قانون‌مداری و انسجام همگانی وجود دارد و فقط در خصوصیات و جزییات است که آن‌ها باهم تفاوت می‌یابند.آرمان‌شهرها در دوره‌های گوناگون بازتاب دهنده نگرانی‌ها و ناخشنودی‏‌هایی بودند، که خود زاییده‏ همان نگرانی‌ها به‌شمار می‏رفتند. رد پای اندیشه آرمان شهرها از هزاران سال قبل در قالب دینی و اجتماعی و سیاسی است. در آموزه‌های دینی مسیحیت و یهودیت و اسلام نیز آرمان‌شهرها به وضوح دیده می‌شود. این آرمان شهرها به نوعی دارای معانی نسبی هستند که تحقق یافتنی است. در آرمان‌شهرها مناسبات خانوادگی، مالکیت اشیاء، مصرف کالا، سازماندهی زندگی سیاسی و حیات مذهبی، همگی شکل و شیوه‏ای دیگر پیدا می‌کنند. با این حساب اوتوپیاهای منفی، همیشه طرح‌هایی ارائه می‌دهند که هر یک با اتوپیاهای مثبت در تضادند. از حیث اقتصادی هم اوتوپیاها متنوع‌اند. از شدیدترین اَشکال ریاضت‌پیشگی گرفته تا توصیه به فزون‌خواهی و عیاشی را شامل می‌شوند. برخی از مهمترین آرمان شهرها: آرمانشهر یا مدینه فاضله افلاطون، اتوپیای توماس مور، بِنسَلیم فرانسیس بیکن، اوسئانای هرینگتون و مدینه فاضله فارابی را می توان برشمرد. جامعه کمونیستی بی‌طبقه‌ای کارل مارکس را نیز می‌توان از این آرمان‌شهرها دانست. اندیشه آرمان‌شهر در ادبیات فارسی نیز در قالب‌هایی مطرح شده است. عصر ظهور نیز از جوامع آرمانی است که بر خلاف دیگر آرمان‌شهرها به وعده الهی تحقق خواهد یافت. به طور کلی به دلیل وجود بسیاری از آرزوهای بشر در آرمان شهرها نوعی خواست و تمایل حرکت به سوی آن وجود دارد زیرا رسیدن به آن دستیابی به خوشبختی تلقی می شود. و می دانیم که مفهوم خوشبختی در اندیشه‌های مختلف متفاوت و بنابر این آرمان‌شهر نیز در دیدگاه های مختلف متفاوتند. در ادبیات توسعه که خوشبختی هدف آن به شمار می آید، تعاریفی از خوشبختی ارائه شده است که هر یک به بعدی از آن پرداخت است. بر اساس آنچه از منابع دینی اسلام بدست می‌آید خوشبختی و نیز شهر آرمانی اسلام متمایز با آنچه در ادبیات اقتصاد و توسعه آمده، ابعاد فراگیری را برای خوشبختی انسان ارائه می‌دهد که سرای ابدی را شامل است و بعد روحی و مجرد انسان را نیز در نظر می‌گیرد. در جامعه آرمانی اسلام انسان به بسیاری از خواست‌ها و نیازهای خود دست می‌یابد و در کنار آن نیاز های روحی او نیز تأمین می‌گردد. انسان در آن به «حیات طیبه» دست می‌یابد و همه انسان‌ها در جامعه‌ای آرمانی به نام « جامعه طیِّبه » زندگی می‌کنند. در این جامعه بیشتر افراد ضمن رسیدن به آرزوهای دنیوی از معنویت نیز برخوردار می شوند. در این جامعه بیشتر کارها تبدیل به عمل صالح می‌شود. رفتارهای فردی، خانوادگی و اجتماعی، فضای ارزشی، هنجاری و نهادی جامعه انجام عمل صالح است. و جو کلی جامعه بر خواست‌های نفسانی استوار نیست و انسان‌های پاک فراوانی در آن وجود دارند. در جامعه طیبه همه افراد به نیازهای فردی دست می‌یابند. آرامش و سکونتی بی بدیل بدست می‌آورند. همه از سلامت روحی و جسمانی کامل برخوردارند. در این جامعه امنیت کامل اعم از امنیت اقتصادی، سیاسی، قضایی، نظامی بر قرار است. تمامی افراد جامعه از عزت اجتماعی در خوری بهره می برند. در این جامعه علم و آگاهی از منزلت والایی برخوردار است تمامی افراد کسب دانش را برای خود فریضه می‌دانند و فرایندهای تصمیم‌سازی، تصمیم‌گیری و عمل چه در سطح فردی و چه در سطح اجتماعی مبتنی بردانش است. کار و تلاش در این جامعه حکم فرماست و ردپایی از کسالت و تنبلی در آن وجود ندارد. عدالت در جای جای این جامعه فرمانروایی می‌کند. خانواده در جامعه طیبه محوریت دارد و خاستگاه همه توانایی‌های افراد در حل مسأله، یادگیری، مشارکت و مانند آن در فعالیت اجتماعی است. انسان محور پیشرفت در جامعه طیبه است به این معنی که انسان هم هدف و هم عامل آن است. یکایک افراد جامعه بدون توجه به ثروت و مکنت و قومیت و رنگ و نژاد با هم برادرانه زندگی می‌کنند. در این جامعه همه افراد در امور مختلف با یکدیگر همکاری می‌کنند. در جامعه طیبه همه افراد چه با انگیزه حق و چه با انگیزه تکلیف در امور اجتماعی اقتصادی و سیاسی جامعه مشارکت می‌کنند. همه افراد جامعه طیبه در آزادی عمومی کامل در چارچوب قوانین و مقررات فعالیت می‌کنند. این جامعه دارای استقلال کامل است و تصمیم گیری در آن بر اساس عقلانیت و شریعت انجام می‌پذیرد. بر اساس آنچه در این نوشته آمده است و برگرفته از منابع دینی است، در جامعه طیبه که جامعه آرمانی توسعه و مطلوب از منظر اسلام به حساب می‌آید ابعاد فراگیرتری از خوشبختی انسان مورد توجه قرار می‌گیرد. این گستره‌ی ابعاد در منابع دینی بر گرفته از ریشه‌ها و مبانی جهان بینی اسلامی، دیدگاه هستی شناختی، معرفت شناختی و انسان‌شناختی اسلام است. و چون این نوع شناخت از منبع خلقت و از طریق وحی به انسان رسیده است، شناخت کاملتری از ابعاد خوشبختی مخلوق یعنی انسان را ارائه می‌دهد